آن « مراصد الاطلاع » كه چندين بار چاپ شده است و از مراجع محققان است اما كتاب مشهور او « معجم الادباء » نخستين بار توسط شرق شناس نامى ، مارگليوث ( متولد 858 م ) با هزينهء اوقاف « گيب » در هفت مجلد منتشر شد و در 1909 - 1916 م در مصر نيز بطبع رسيد همان گونه كه ياقوت در مقدمه معجم الادباء گويد : شامل كليهء اخبار و شرح حال نحويون ، لغويون ، نسب شناسان ، قراء معروف قرآن ، محدثين ، مورخين ، وراقين نامدار ، نويسندگان معروف ، اصحاب رساله‌هاى مدون ، ارباب خطوط منسوب و معين ، و هر كس كه در زمينهء ادب كتاب نوشته است و در آن كتاب فنى از فنون ادب را ذكر كرده است به تناسب مقام گاه به تفصيل و گاه به اختصار آورده است و به ذكر تاريخ ولادت و فوت ، شرح زندگانى ، و گزيده‌اى از اشعار و ذكر آثارشان پرداخته است . معلومات و اطلاعات ياقوت بر اساس تجارب شخصى ، سفرهاى طولانى ، برخورد شخصى با اصحاب تراجم ، تماس و ارتباط با طبقات مختلف جامعه بوده است . تراجم ياقوت مخصوص به منطقه و يا قبيله و شهر خاص و يا طبقهء خاص نيست . نامها در اين اثر ، بر ترتيب حروف الفبا قرار داده شده است و در عين حال رعايت ترتيب حرف اول و دوم و سوم را نيز كرده است . و فهارس آخر كتاب روش استفاده از اين دائرة المعارف را آسان ساخته است . 81 - مقاتل الطالبيين لابى الفرج اصفهانى ( 1307 تهران ) : تأليف ابو الفرج اصفهانى على بن حسين بن محمد بن احمد بن هيثم بن عبد الرحمن بن مروان اموى زيدى مؤلف الاغانى ( فوت در بغداد 356 يا 57 ه . ق ) . در اين كتاب شهداى آل ابى طالب را تا زمان پايان خلافت المقتدر عباسى ( فوت 320 ه . ق ) گزارش كرده است . وى با جعفر طيار آغاز كرده و به اسحاق بن عباس معروف به ملهوس پايان داده و پس از آن نيز به ذكر كسانى كه قتل آنها را ديگران براى او نقل كرده‌اند بدون تضمين صحت آنها پرداخته است در تاريخ جمادى الاول سال 313 ه . ق از تأليف اين كتاب فراغت حاصل كرد . اين كتاب در 1307 ه . ق سنگى وزيرى ، 235 صفحه در تهران چاپ شد و به فارسى نيز ترجمه شده است و در هند 1311 ه . و مصر 1368 ه . سربى وزيرى و نجف 1353 ه . ق ، سربى وزيرى ، 448 صفحه نيز به چاپ رسيد . ر ك به : الاغانى در همين كتابنامه . 82 - مناقب آل ابى طالب يا المناقب و يا المناقب لابن شهر آشوب ( چاپ هند 1313 ه . ) : تأليف ابو جعفر رشيد الدين محمد بن على بن شهر آشوب ساروى مازندرانى ( فوت 588 ه . ق ) مدفون در محدودهء شهر حلب داراى آثار بسيار است از جمله : كتاب الرجال ، كتاب انساب آل ابي طالب ، الفصول در نحو ، كتاب المكنون و المحزون ، و كتاب اسباب نزول القرآن و . . . او يكى از بزرگان شيعه و متبحر در فقه ، حديث و قرائت است و يكى از مشهورترين كتابهاى او همين كتاب است . وى در مقدمهء اين كتاب چنين گويد : چون كفر دشمنان و خوارج را نسبت به امير المؤمنين مشاهده كردم و دورى مردم را از محبت آل بيت و دانشهاى ايشان گريزان يافتم در صدد كشف آن بر آمدم و بر من معلوم گرديد كه كليهء احاديث مختلف و مضطرب همه از طريق : ناكثين ، قاسطين ، مارقين ، خاذلين ، واقفين و ضعفاء و خوارج و شكاكان نقل شده است و آفت اخبار هميشه از سوى راويان باشد . و همچنين گروهى را ديدم كه اخبار ولايت را تأويل مى كنند و برخى ديگر از اخبار و روايات يا كم مى كنند و يا آنكه بر آنها مى افزايند .